NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH


Trong những năm gần đây ngành giáo dục đã có rất nhiều chủ trương nâng cao chất lượng dạy học bằng nhiều hình thức và biện pháp như đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh, tăng cường đưa công nghệ thông tin vào nhà trường. Ngành cũng đã phát động nhiều phong trào lớn trên phạm vi toàn ngành như cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử, bệnh thành tích trong giáo dục”; “Không để học sinh không đạt chuẩn mà được lên lớp”, “ Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương về đạo đức, tự học và sáng tạo” “Phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”… Song, bên cạnh đó chất lượng học sinh đại trà lại vẫn còn lại là nỗi lo, chưa có được những kết quả tích cực, thậm chí có chiều hướng đi xuống. Nếu nhìn trên số liệu thống kê trong các báo cáo đánh giá tổng kết năm học chắc chắn sẽ không có gì đáng nói bởi số lượng học sinh yếu kém ở từng trường đang ở hệ số an toàn, ước chừng khoảng không quá 10% hằng năm, thế nhưng con số thực lại cao hơn nhiều. Vậy nguyên nhân là do đâu? Câu hỏi đã được nhiều người quan tâm và thực sự cũng đã có nhiều câu trả lời ở từng cấp và ở các mức độ khác nhau, nhiều giải pháp cũng đã được đặt ra, tuy nhiên thực trạng vẫn chưa có dấu hiệu khả quan hơn.
Để đánh giá lại thực trạng, đi tìm nguyên nhân và giải pháp cụ thể nhất, thiết thực nhất, tốt nhất nhằm cải thiện tình hình chất lượng trên trong nhà trường để nhà trường có thêm được những định hướng cụ thể trong công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện góp phần nâng cao chất lượng học tập của HS., tôi có một số ý kiến :
I/ Nguyên nhân từ phía nhà trường và công tác chỉ đạo của ngành:
1. Đội ngũ thầy cô giáo:
Chúng ta biết rằng vai trò quyết định của chất lượng giáo dục không ở đâu khác trước hết là ở đội ngũ thầy cô giáo, nói đến chất lượng đội ngũ là nói đến năng lực chuyên môn, trình độ nghiệp vụ sư phạm, phẩm chất đạo đức ... Khuyết một trong những yếu tố đó đều là không đảm bảo yêu cầu chất lượng. Nhìn chung trong đội ngũ hiện nay, bên cạnh số đông đáp ứng tốt các yêu cầu chuẩn mực vẫn còn có một số ít thầy cô giáo chưa đáp ứng được các yêu cầu trên nhất là về năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm. . Chính lực cản này là một nguyên nhân gây nên tình trạng mất gốc của học sinh bởi nếu gặp phải trường hợp này là một mắc xích kiến thức học sinh đã bị hổng, đặc biệt nguy hại hơn là ở bậc tiểu học vì một học sinh tiểu học phải học một thầy cô giáo trong cả một năm học.
2.Về phương pháp dạy học:
Mâu thuẩn lớn nhất hiện nay trong phương pháp dạy học mới là điều kiện không đáp ứng được yêu cầu: Đó là việc chúng ta áp dụng phương pháp dạy học tiên tiến với quan điểm lấy học sinh làm trung tâm, là phát huy tính tích cực của học sinh, là thầy thiết kế trò thi công, là dạy học tích cực bằng phương pháp thảo luận nhóm, … tất cả những yêu cầu đó đòi hỏi điều kiện đáp ứng phải thật sự tốt như ĐDDH, các phương tiện dạy học phải đảm bảo; phòng học, bàn ghế phải đạt chuẩn; số lượng học sinh phải ở mức vừa phải… Giáo viên phải thực sự có năng lực vững vàng cả về kiến thức và phương pháp, phải biết kết hợp vận dụng nhiều phương pháp giảng dạy và kĩ năng sư phạm trong mỗi tiết lên lớp, nhanh nhạy, ứng xử kịp thời trong giải quyết tình huống. Thế nhưng, điều kiện đáp ứng của chúng ta thì chưa đảm bảo, từ nguồn kinh phí đầu tư trang còn hạn hẹp đến hạn chế về năng lực đội ngũ nên hiệu quả mang lại không được như mong muốn, thậm chí đôi lúc, đôi nơi còn có tác dụng ngược.
3. Bất cập trong cơ cấu đội ngũ:
Nhiều môn học không có giáo viên có chuyên môn được đào tạo (hoặc có nhưng không đủ) như Nhạc, Công nghệ,Mỹ thuật Để thực hiện việc dạy học các môn này nhà trường buộc phải bố trí giáo viên dạy trái môn (chủ yếu là đảm bảo đủ số giờ qui định) nên rõ ràng không thể nào đảm bảo được yêu cầu chất lượng, thậm chí đôi khi còn phản tác dụng 4. Chương trình sách giáo khoa:
Nội dung chương trình sách giáo khoa được hầu hết giáo viên đánh giá là quá tải, chưa phù hợp với nhận thức của học sinh theo lứa tuổi. Dung lượng kiến thức trong một tiết